Abanın kadri yağmurda bilinir.

Her şeyin bir değeri vardır. Bir şeyin gerçek değeri (kadri) ise, ona gerçekten ihtiyaç duyulduğu zaman ortaya çıkar.

Abdala “kar yağıyor” demiÅŸler, “titremeye hazırım” demiÅŸ.

Yoksulluk ve sıkıntı içinde yaÅŸayıp eziyet çekmekte olan kimseler, karşılaÅŸacakları zor ÅŸartlardan endiÅŸe duymazlar. Çünkü onlar bu ÅŸekilde yaÅŸamaya alışıktırlar. Devamı »

Baba koruk (ekşi elma, erik) yer, oğlunun dişi kamaşır.
Bir babanın yaptığı kötü iş, sürekli tekrarladığı uygunsuz hareketler her nedense aileye yüklenmeye çalışılır. Toplum içinde de bunun sıkıntısını en çok, çocuk çeker; en çok o, güç duruma düşer.

Baba malı tez tükenir, evlât gerek kazana.
Çoklukla insanlar bir emek vererek kazanmadıkları malın deÄŸerini pek bilmezler, meÄŸer ki bu baba malı ola. Babadan kalan mal, mülk ya da para hazır olduÄŸu, deÄŸeri de pek bilinmediÄŸi için kolay ve çabuk harcanır; tez biter. Bu bakımdan babadan kalan mirasa güvenip çalışmamak, bir kazanç yolu tutmamak son derece sakıncalıdır. KiÅŸilik sahibi olan kimse ise baba malına güvenmez, alın teri dökerek kazanmaya çalışır, kazandığının deÄŸerini de bilir, ona sahip çıkar, dolayısıyla onu dikkatle harcar. Devamı »

Cahile söz anlatmak, deveye hendek atlatmaktan zordur.
Cahil kiÅŸi, okuyup öğrenim görmemiÅŸ, bilgisiz ve deneyimsiz kimsedir. Bu bakımdan söylenen bir sözün ne maksatla söylendiÄŸini, hangi anlama geldiÄŸini kavramakta zorluk çeker. O ne biliyorsa, doÄŸru onlardır. Ne kadar uÄŸraşırsanız uÄŸraşın kendi doÄŸrularından baÅŸka bir doÄŸru kabul etmez. Öyle de inatçıdır ki deve nasıl hendek atlamamak için direniyorsa, o da görüşünden vazgeçmemek için direnip durur. Devamı »

Çabuk parlayan, çabuk söner.
1. Bazı insanlar vardır ki bir olay karşısında çok çabuk öfkelenip kızarırlar. Ancak öfkelenip kızdıkları gibi de çabuk sakinleşirler. 2. Bazı insanlar hak etmedikleri hâlde, kimi yolları kullanarak, yasa ve kurallara uymaksızın önemli mevkilere, makamlara çok kısa zamanda gelirler; ancak o görevin ehli, o makamın adamı olmadıkları anlaşıldığında da çabucak o yerden uzaklaştırılırlar.

Çağrılan yere erinme, çağrılmayan yere görünme.
İçinde yaÅŸanılan toplumda sosyal iliÅŸkiler oldukça önemlidir. Bu sebeple yapılan davetlere-çok önemli bir sebep yoksa-bir nezaket gereÄŸi olarak gitmelidir. Toplum dayanışması bakımından bu bir görevdir. KiÅŸi, çaÄŸrılmadığı yere ise gitmemelidir. Devamı »

Dağ başı dumansız olmaz.
Tabiatları gereği dağ başları genellikle dumanlı olur. Nasıl dağ başlarından duman eksik olmazsa, toplumda yüksek mevkilere, makamlara çıkan ve sorumluluk alan kimselerin başında da dert eksik olmaz.

DaÄŸ daÄŸa kavuÅŸmaz, insan insana kavuÅŸur.
Ä°nsanlar gezen, dolaÅŸan, hareket eden varlıklardır. Bir yerden kalkıp baÅŸka bir yere gidebilirler. ArkadaÅŸlar, dostlar, tanıdıklar birbirlerinden ne kadar uzakta olurlarsa olsunlar, günün birinde, bir yerde karşılaÅŸabilirler; hatta hiç karşılaÅŸmayacaklarını sanan insanlar dahi birbirlerine kavuÅŸabilirler. Devamı »

Ecel geldi cihana, baş ağrısı bahane.
Her canlı gibi insan da yaşar ve ölür. Her insanın da Yüce Allah tarafından takdir edilmiş bir ömrü vardır. İnsan bunu ne uzatabilir ne de kısaltabilir. Ecel saati gelen kimse bir nedenle ölür. Ancak ölüm nedeni olarak gösterilen hastalık, kaza gibi bir şeyler aslında bir bahanedir. Asıl neden kişinin kendisine takdir edilen yaşam süresinin dolmasıdır.

Eceli gelen köpek cami duvarına işer.
Tutum ve davranışlarıyla herkesin nefretini kazanmış, büyük bir cezayı hak etmiÅŸ ve çaresiz kalmış kimse, ÅŸaÅŸkınlığa düşer; sanki hak ettiÄŸi cezanın biran önce uygulanmasını ister gibi daha büyük suçlar iÅŸler; kendisini yargılayacak kimselere çatar, onları kötüler, öfkelerini üzerine çeker. Bütün bu hareketleri onu kötü bir sona ulaÅŸtırır. Devamı »

Fakirlik ayıp değil, tembellik ayıp.
İnsanın kusur ve eksiği, ahlâkî yönü varlıkla belirlenemez. Bu bakımdan yoksul olması, geçimini sağlamakta güçlük çekmesi utanılacak bir durum değildir. Asıl utanılacak durum ve davranış, gücü varken tembellik edip çalışmamak ve yoksul düşmektir.

Fare (sıçan) deliğe sığmamış, bir de kuyruğuna (kıçına) kabak bağlamış.
1. Yapamayacağı kadar ağır bir iÅŸ varken baÅŸka bir iÅŸ daha yüklenmek son derece sakıncalıdır. Ä°nsan önce kendi iÅŸini yapıp düzlüğe çıkmalı, daha sonra Devamı »

Gafile kelâm, nafile kelâm.
Çevresindeki gerçekleri görmeyen, sezmeyen, bilgisiz, dalgın kimseye ne söylense kâr etmez. O, bildiği gibi hareket eder. Dolayısıyla ona söylenecek her söz boşa gider.

Gammaz olmasa tilki pazarda gezer.
Gizli-saklı, kanunsuz yollarla çıkar saÄŸlamayı iÅŸ edinen kimseleri, söz getirip götüren kimselerin varlığı korkutur. Dolayısıyla bunlar yakayı ele vereceklerinden çekinerek, herkesin içinde öyle uluorta dolaÅŸamazlar. Devamı »

Hacı hacı olmaz gitmekle Mekke`ye, dede dede olmaz gitmekle tekkeye.
Bir işte asıl olan iyi niyet, samimiyet ve içtenliktir. Bunlar olmadan bir işi görünüşte ve şeklen yapmakla o iş gerçekten yapılmış olmaz. Böyle yapılırsa gerçekten iyi sonuç alınıp amaca ulaşılamaz.

Haddini bilmeyene bildirirler.
Hemen herkesin toplumda belli bir konumu, sınırı ve yetkisi vardır. BulunduÄŸu durumu söz ve davranışlarıyla aÅŸanlar sert bir karşılık görürler, cezalandırılırlar, yola getirilirler. Devamı »

Irmak kenarına çeşme yapılmaz.
Bir yerde ihtiyacı karşılayan bir şey varsa, onun yanına yine aynı ihtiyaca yönelik ve üstelik de daha küçük bir şeyi yapmak gereksizdir; ayrıca bu, boşuna bir çabadır; geri durmak gereklidir.

Irmaktan geçerken at değiştirilmez.
Yürütülmekte olan bir iÅŸin tam ortasında, iÅŸi tehlikeye düşürebilecek bir yöntem, bir araç-gereç deÄŸiÅŸikliÄŸi giriÅŸiminden kaçınılmalıdır. Yoksa iÅŸimizi büsbütün bozup büyük bir zararla karşılaÅŸabiliriz. Bu tür giriÅŸimler için en uygun zaman kollanmalı, deÄŸiÅŸiklik zamanında ve yerinde yapılmalıdır. Devamı »